Berit Lindeman i Helsingforskomiteen om regimeskiftet i Ungarn:
– Nokre hovud må rulle
Generalsekretæren i Norsk Helsingforskomité jublar over at Viktor Orbán har tapt valet og er tydeleg på kva ettefølgaren Péter Magyar må prioritere først: – Domstolane, seier ho.
Publisert
– For min eigen del er eg djupt engasjert i Ukraina-spørsmålet, og det er ein av dei viktigaste grunnane til at eg jublar i dag. Vi kan sjå ei endring av EUs politikk mot Ukraina på grunn av dette, seier Berit Lindeman i siste episode av Panoramas podkast Verdensproblemer.
Hør podkastepisoden her
Lindeman er generalsekretær i Den norske Helsingforskomité og har følgt Ungarn tett gjennom heile Orbán-epoken. Ho skildrar Orbán som ein person som opphavleg hadde liberale ideal, men som gradvis lot makta korrumpere seg.
– Eg trur han frå starten hadde ein genuin interesse av å gjenreise ungarsk økonomi. Men så byrja han å få augo på eigenvinning og skjønte at ein viktig maktbase er folk rundt han som tent pengar. Så eg trur det enda med å bli makt. Det var det som var det viktige, seier ho.
Domstolane er nøkkelen
Magyar vann valet med over 50 prosent av røystene og kan no få to tredjedels fleirtal i parlamentet – ironisk nok takka vere det same valgsystemet Orbán rigga for seg sjølv. Men å ta tilbake eit land styrt av eitt parti i 16 år er ingen enkel oppgåve, påpeikar Lindeman. Fristen frå EU for å gjennomføre reformar og låse opp 18 milliardar euro i tilbakehalde støtte er allereie sett til 1. august.
– Magyar kan no få to tredjedels fleirtal i parlamentet – ironisk nok takka vere det same valgsystemet Orbán rigga for seg sjølv. Kva må Magyar prioritere først?
– Då er det jo domstolane. Domstolane må ut av Fidesz sitt grep. Eg meiner det er nokre hovud som må rulle – ikkje bokstavleg talt, seier Lindeman og viser til behovet for opprydning i den ungarske rettsstaten.
Ingen Messias
Lindeman åtvarar likevel mot overdreven optimisme. Magyar er ikkje nokon fridomsforkjempar frå opposisjonen – han er ein tidlegare Fidesz-mann med eit 250 siders politisk manifest og eit konservativt grunnsyn.
– Vi snakkar om dette som om det er nærast Messias, men det er jo ikkje Peter Magyar. Han er ingen liberal. Han er ein høgrepolitikar, ein ganske konservativ høgrepolitikar i botn og grunn. Vi skal følge like godt med på han som ein kva som helst annan politikar, seier ho.
Magyar har på si side lova å ikkje blokkere ei 90 milliardar euro stor lånepakke til Ukraina. Lindeman er likevel varsam:
– Ukraina-politikken hans er faktisk litt uklar. Han uttalte seg negativt om våpenstøtte til Ukraina. Men sjølv om han kan vere kritisk til noko av hjelpen til Ukraina framover, vil han jo ikkje vere så rask til å trekkje vetokortet. Og det vil vere ein stor forskjell i alle fall på kortare sikt, seier ho.
Ho peikar òg på at Magyar-sigeren betyr at Ungarn bevegar seg vekk frå russisk innflytelsesfære.
